Duygusal Açıdan Sağlıklı Çocuk

"Duygularınız düşüncelerinizi takip eder, aynı annesini izleyen yavru ördekler gibi." DAVID D. BURNS

Duygusal denge geliştirme sürecinde olan çocuklar, düşünceleriyle yol alan duygularını ve bedenlerini nasıl düzene sokacaklarını öğrenmektedirler. En büyük duygularından bile daha büyük olduklarını ve sorumluluğun bizzat kendilerinde olduğunu görmeye başlarlar. Küçük danışanlarımdan Bae, öfkelendiğinde, hayal kırıklığı yaşadığında ya da birine kızdığında, sorumluluğun kendisinde olduğunu hatırlamak için “Patron benim, hadi ordan,” diyor.

Çocuklara duygusal sağlık yolunda kılavuzluk etmek ve denge yetisini öğrenmelerine destek vermek şu becerileri kazanmalarına yardımcı olmamız anlamına gelir:

• bilişsel kontrol
• duygusal farkındalık (bilgi)
• otokontrol (davranış değişikliği)
• karar alma yeteneği

Nihai olarak çocuklarımızın hayal kırıklığı, nefret ya da öfke gibi zorlayıcı duygular yaşarken bile akıllıca seçimler yapmalarına yardım etmek istiyoruz. Çocuklarımız duygularını –özellikle de öfke gibi hızla ilerleyen ve başa çıkılması en zor olan duygularını– yapıcı biçimde ifade etme konusunda ne kadar çok pratik yaparlarsa, sizin etrafta olmadığınız anlarda, örneğin oyun alanında birilerini itip kakmak istediklerinde daha düzgün davranabilirler. Pratik yapa yapa, bu tür anlarda uzaklaşıp gitmeyi ve akıllıca bir seçim yapmayı öğrenirler.

Çocuklara şunu anlatırım; birine vurmayı istemekte bir sorun yoktur ama vurmak eylemi kabul edilir bir şey değildir (tabii ki nefsi müdafaa olmadıkça.) Gerçekten de sağlıksız bir duygu yoktur, önemli olan duygularımızla ne yaptığımızdır.

Duygusal Sağlık Denklemi

“Nasıl ki arabanız, tekerlekleri mükemmel bir uyum yakaladığında, daha hızlı ve daha ileri gitmek için daha az enerji gerektirir ve sorunsuzca ilerlerse siz de düşünceleriniz, duygularınız, amaçlarınız ve değerleriniz denge halinde olduğunda daha iyi davranış gösterirsiniz". BRIAN TRACY 

Tüm çocuklar farklıdır, özellikle de kişilikleri ve duygusal eğilimleri açısından. Bazıları hüzne yatkınken diğerlerinin gamsız yapıda olması şaşırtıcı değildir. Ama karakterleri ve duygusal ihtiyaçları ne olursa olsun onlarla ilişki kurmanıza ve kendilerine hâkim olma yönünde duygusal anlamda rehberlik etmenize ihtiyaç duyarlar.

Duygusal sağlık edinme sürecinde çocuklar, duygularının nasıl işlediğini, zorlayıcı duygularla nasıl başa çıkabileceklerini, daha faydalı duyguları nasıl ortaya çıkarabileceklerini ve bedenleri ile duygularına dikkat kesilmenin gücünü öğrenirler. Kendilerini daha iyi duygulara nasıl yöneltecekleri konusunda incelik kazandıkları gibi yeni fikirler ve yöntemleri uygulamaya koymaya dair doğrudan tecrübeler edinirler.

Alışkanlıklar ve pratik çalışmaları, düzenli olarak yapıldığında, duygusal sağlık zihniyetinin ötesinde, çocuğunuzun gelişmekte olan beyninde yeni yollar açabilir. Örneğin çığlık atmak gibi, düşünmeden yapılan bir reflekste bulunmak yerine, bir farkındalık an’ı uygulaması yapmak ya da arka bahçede basket atmak öğrenilebilir.

Zihniyet + alışkanlıklar = duygusal sağlık şeklindeki basit denklem, çocuklarınızın tepkisellikten cevap vermeye, keskinlikten esnekliğe ve aymazlıktan dikkatli seçimler yapmaya yönelme yolculuğunun başlangıç noktasıdır. Nereye gittiğinizi bildiğiniz ve kendinizle birlikte çocuklarınızı da bu doğrultuda daha kolay götürdüğünüz bir yol açmaya yardımcı olur.

Maureen HEALY (Bu yazı, yazarın “Duygusal Olarak Sağlıklı Çocuk Yetiştirmek ” adlı kitabından alınmıştır.)