Mahremiyet Gelişiminin Son Virajları

12-15 yaş dönemi, ergenlik belirtilerinin hızla arttığı, çocuk bedeninin yerini genç bedene bırakmaya başladığı ve cinselliğe dair farkındalığın ciddi biçimde arttığı bir evredir.

Bu dönemde bedenin yaşadığı değişimlerle birlikte çocuk, kendini hem fiziksel hem duygusal olarak yeniden tanımaya başlar. Cinsiyet kimliği, karşı cinse yönelik duygular, mahremiyet ihtiyacı ve beden algısı bu yaşta yoğun biçimde gündeme gelir. Aynı zamanda utanma, sıkılma, merak etme, sınırlarını test etme gibi duygular da bir arada yaşanır. Tüm bu değişimler doğal, gerekli ve her çocukta farklı hızda gelişen süreçlerdir.

Ancak bu içerikler çoğu zaman doğru, sağlıklı ya da yaşa uygun bilgiler içermez. Ebeveyn, çocuğun bu döneme ilişkin olağan gelişimini fark etmeli ve belli sınırlarda özel yaşantısına saygı duymalıdır. Bu yaşta ergenler ayıp-günah-utanç gibi kavramların etkisi ile merak ettiklerini yetişkinlere, hatta bazen akranlarına bile, dışlanma veya ayıplanma kaygısından dolayı sormaz, meraklarını gizler ve dijital ortamlardan “öğrenmeye” çalışırlar. Ancak dijital dünya bu konuda güvenilir ve sağlıklı bir öğrenme ortamı sunmaz.

Çocuk ebeveynleriyle açık ve kaliteli bir iletişim içerisindeyse aile içi sorunların çözülmesine de katkı sağlayabilir. Dijital platformlarda beden görüntüsünün paylaşımı, fotoğraf gönderme-bekleme baskısı, mahrem sınırların belirsizleşmesi gibi davranışlar da bu yaş grubunda sıkça görülür. Bu nedenle dijital mahremiyet eğitimi bu yaşta artık kaçınılmazdır. Model olma boyutunda ebeveynin kendi dijital davranışları da oldukça belirleyicidir: Çocuğunun görüntüsünü izinsiz paylaşmayan, dijitalde sınırlarına saygı gösteren bir ebeveyn, çocuğuna da farkındalık kazandırmış olur.

Dr. Abdullah Manap & Psikolog Cihan Çelik (Bu yazı, yazarların “Bebeklikten Ergenliğe DİJİTAL EBEVEYNLİK” adlı kitaplarından alınmıştır.)